عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
264
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
و نامهها پنهان همى كرد از ستيزهء نصر بن سيار ، و مروان نيز به ضحاك حرورى [ 1 ] مشغول بود ، و بنصر نرسيد ، و ابو مسلم يمانيان را ، و ربيعه را ، كه با پسر كرمانى بودند ، و شيبان حرورى [ 2 ] را با خويشتن يار كرد ، و با خويشتن اندر كنده [ 3 ] آورد ، و روى سوى نصر نهادند ، از ايشان بگريخت و از مرو به نشابور ( 130 ) آمد . و چون نصر برفت ، ابو مسلم كاردانان خويش را بشهرها و ناحيتهاى خراسان بفرستاد ، و قحطبه بن شبيب [ 4 ] الطائى را بر اثر نصر بن سيار بفرستاد ، و قحطبه مر تميم بن نصر را بطوس اندر يافت و حرب كردند ، و تميم كشته شد ، و نصر قصد عراق كرد ، و چون به ساوه رسيد آنجا بمرد . ابو مسلم عبد الرحمن بن مسلم [ 5 ] و ابو مسلم صاحب دعوت از مرو بيرون آمد ، و خانهء او بده ماخان [ 6 ] بود ، و چون
--> [ ( 1 - ) ] ضحاك بن قيس شيبان زعيم شجاع فرقهء حرورى كه در سنه 126 ه . با سعيد بن بهدل بامداد دو صد نفر حرورى برخاست ، و چون سعيد در سنه 127 ه . بمرد ، ضحاك بجايش نشست خوارج شراة با او بيعت كردند ، و در اطراف موصل چهار هزار صفريه هم به او پيوستند ، و كوفه را فتح كرده و واسط را به صلح گشودند ، كه قواى ايشان به صد هزار رسيد ، ولى مروان اموى در كفرتوثى ماردين با ايشان در آويخت و در سنه 129 ه . او را بكشت ( الاعلام 3 ر 309 ) . [ ( 2 - ) ] شيبان بن سلمه سدوسى حرورى از قايدان دلاور فرقهء حرورى مخالف حضرت على بود ، كه در مرو سكونت داشت ، و چون بر نصر سيار والى خراسان بغاوت كرد ، قبايل مضر و ربيعه و يمنى برو در خراسان فراهم آمدند ، و سه سال به يارى خوارج در مرو با نصر سيار جنگيد ، تا كه ابو مسلم او را بر دروازهء سرخس بكشت 130 ه . ( الاعلام 3 ر 262 ) . [ ( 3 - ) ] مقصد خندق لشگرگاه گيرنك خواهد بود ، كه ابو مسلم ترتيب داده بود . [ ( 4 - ) ] هر دو : شب ؟ [ ( 5 - ) ] در اين جا در هر دو نسخه اين كلمات زايد نوشته شده كه حذف شد : كشته شدن نصر و نصر پسر تميم ؟ [ ( 6 - ) ] ماخان از قراى مرو و ديه ابو مسلم بود ، و اين غير از ما جان بجيم ابجد است ( مراصد 3 ر 1217 ) .